Samenvatting

A Minute of Shelter [Een Minuut van Schuilen] van Narges Mohammadi is een sculptuur in de openbare ruimte van Rotterdam, onthuld op Orange the World Day 2025. De dunne bakstenen muur stelt een badkamer voor – vaak de enige afsluitbare, tijdelijke schuilplaats als onveiligheid dreigt. Door middel van levensgrote reliëfelementen en een roestvrijstalen tas die urgentie en ontsnapping symboliseert, reflecteert het werk op huiselijk geweld en femicide. Het is gemaakt in samenwerking met overlevenden en draagt hun stemmen en ervaringen met zich mee, waarbij het uitnodigt tot zowel stille reflectie als een dieper besef van een realiteit die vaak onzichtbaar, maar toch voortdurend aanwezig is.

Daar waar schreeuwen te laat is,

vechten te vroeg,

daar waar je dacht thuis te zijn.

Daar waar

De rammelende deurklink de tweede pak slaag krijgt

De deur dreigt te bezwijken onder de kracht van het gevaar,

het gewicht draagt van complete isolatie

of toch de moed geeft voor bevrijding

De spiegel die confronteert,

en de blauwe plekken laat zien zo onzichtbaar als citroen

inkt

De bakstenen rood zijn gekleurd,

naar de kleur van de liefde en van bloed

De tas gemaakt is van het materiaal van snijdende messen,

vliegende vorken en lepels

die slaan

Je tegen de verstikkende muur aan loopt,

er is geen hulp,

niet voor jou,

niet nu

Aan je voorbij wordt gelopen

Daar waar je geen veiligheid hoort te moeten zoeken.

Info

A Minute of Shelter [Een Minuut van Schuilen] van Narges Mohammadi is een sculptuur in de openbare ruimte van Rotterdam die de vorm heeft van een smalle, vrijstaande bakstenen muur – slechts één steen breed – die middenin de stadsruimte is geplaatst. Op het eerste gezicht kom je het werk bijna per ongeluk tegen: het staat in een steegje langs de Coolsingel, een doorgang waar mensen onnadenkend langs lopen, maar waar ze ook onvermijdelijk tegen de muur op kunnen lopen.

Het werk werd op 25 november 2025 tijdens Orange the World Day onthuld en dient als gedenkteken voor slachtoffers en overlevenden van femicide en huiselijk geweld. Het is gemaakt naar aanleiding van de moord op de 16-jarige Hümeyra in Rotterdam, maar richt zich ook op een bredere, voortdurende realiteit: geweld tegen vrouwen blijft hardnekkig, vaak verborgen en structureel verankerd, zelfs op plekken die als veilig worden beschouwd.

Het beeldhouwwerk put uit de ruimtelijke vormentaal van de woning. Het toont in reliëf een badkamer – vaak de enige ruimte die op slot kan, de enige plek waar kortstondig veiligheid bestaat. Aan de ene kant steken vormen uit, aan de andere kant trekken ze zich naar binnen. Dit samenspel van positieve en negatieve ruimte symboliseert de kwetsbaarheid van iemand in een onveilige thuissituatie. Omdat de elementen op ware grootte zijn, kan de toeschouwer zich voorstellen deze ruimte te betreden

Een roestvrijstalen handtas rust aan de voet van de muur. De tas vangt het licht, doorbreekt het matte oppervlak van de baksteen en duidt op urgentie. De tas suggereert een staat van paraatheid: de noodzaak om te vertrekken, de overleving gereduceerd tot wat kan worden meegenomen. De rode bakstenen zelf hebben een dubbele symboliek – van zorg en van geweld, van liefde en van bloed – waardoor tegenstrijdigheid in het materiaal wordt verankerd.

Er zijn meerdere manieren om het werk te benaderen. Voor sommigen lijkt het in eerste instantie een formele compositie: een precieze constructie van oppervlak, diepte en materiaalcontrast. Voor de ander kan het herinneringen oproepen die moeilijk te benoemen zijn of die onuitgesproken blijven: de dreiging van de rammelende deurklink, het gewicht van de gesloten deur, de confrontatie met het eigen spiegelbeeld. Het werk illustreert deze ervaringen indirect; het creëert vooral een ruimte waarin ze naar boven mogen komen.

De samenwerking met in Rotterdam woonachtige overlevenden van gendergerelateerd geweld staat centraal in de totstandkoming van A Minute of Shelter. Deelnemers leverden woorden aan naar aanleiding van een oproep die via hulpverleningsorganisaties werd verspreid: boodschappen van hoop, fragmenten uit eigen ervaringen, namen. Hun bijdragen zijn in het werk verwerkt en worden jaarlijks vernieuwd, waardoor het beeldhouwwerk een levend monument blijft. Deelname werd met zorg benaderd: de bijdragers behielden de volledige zeggenschap, zodat hun betrokkenheid hun veiligheid niet in gevaar zou brengen. Op deze manier draagt het werk stemmen die vaak ongehoord blijven, en maakt dit zichtbaar.

A Minute of Shelter fungeert zowel als een fysieke onderbreking als een collectief geheugen. Het markeert een moment dat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien: niet de krantenkop, niet de meest extreme gebeurtenis, maar de stille, langdurige ervaring van onveiligheid. Het vraagt om aandacht zonder spektakel.

Met dank aan

Dit kunstwerk draagt de stem van velen, zij die dapper zijn om deel te nemen, die nog plek hebben in hun hart om aan anderen te denken, voor anderen te zorgen die ze nooit hebben ontmoet. Ik sta hier met ontzettende dankbaarheid en trots dat het kunstwerk de woorden van overlevers, heldinnen, krijgers en zorgers in zich draagt: Nadine, Nasrien, Jennifer, Kiltje-Vera, Shanty, Meryam. Dank jullie wel voor jullie vertrouwen, openheid en wilskracht door te blijven vechten voor jezelf en voor anderen.

Ik zou graag de familie en naasten van Hümeyra willen bedanken; dankzij jullie toewijding en kracht is het bestaan van dit gedenkteken mogelijk gemaakt. Zij zal niet vergeten worden.

Dank aan Gemeente Rotterdam, wethouder Ronald Buijt en het CBK om dit kunstwerk mogelijk te maken. Dank aan Maartje voor je nuchterheid en je volhardendheid, het gemak waarmee je grote obstakels van de weg duwde is bewonderenswaardig. Dank aan Meesters In, en in het specifiek Essylt, Jürgen, Melissa en Machiel, voor het ongelofelijk tot uitvoer brengen van het kunstwerk. Dank aan Van der Vegt voor het tot leven wekken van de RVS-tas. Dank aan het aannemingsbedrijf W. Le Comte voor de bestrating weer in orde maken. Dank aan Filomena, Ervaring in Huis, Veilig Thuis, Arosa en Fier voor het verspreiden van de oproep tot bijdrage aan het kunstwerk.

Dit kunstwerk draag ik op aan alle vrouwen, bewegingen en strijd die zich inzetten tegen geweld tegen vrouwen. Dit monument is bedoeld om jullie zichtbaar en hoorbaar te maken, zodat jullie veerkrachtig blijven in deze voortdurende strijd voor veiligheid. Dank aan alle vrouwen die voor mij kwamen. Dank aan alle overlevers.